GPSR (General Product Safety Regulation): 2025 İçin Risk Değerlendirmesi, İzlenebilirlik ve Uyum Yol Haritası
GPSR (General Product Safety Regulation): 2025 İçin Risk Değerlendirmesi, İzlenebilirlik ve Uyum Yol Haritası
Kısa özet: GPSR (General Product Safety Regulation), AB pazarına giren tüketici ürünleri için güvenlik, izlenebilirlik, olay yönetimi ve geri çağırma süreçlerini güçlendirir. Başarının anahtarı, risk assessment (risk değerlendirmesi) dosyasını doğru kurmak; etiket/uyarılar, kullanım talimatı, teknik dokümantasyon ve tedarik zinciri izlerini tutarlı bir yapıda birleştirmektir.
GPSR Nedir? (Özet)
Kapsam
AB'de tüketici ürünlerinin genel güvenliği; oyuncaktan elektronik aksesuara, kozmetikle temas eden aparatlara, çevrim içi (e-ticaret) satışlara kadar geniş yelpaze.
Hedef
Tüketici sağlığı ve güvenliğini proaktif yönetmek; tüketiciyi bilgilendiren şeffaf etiketleme, standart geri çağırma bildirimi, dijital kanallarda görünür uyarılar ve pazar gözetimi ile uyumu kalıcı kılmak.
Aktörler
Üretici, ithalatçı, dağıtıcı, yetkili temsilci ve çevrimiçi pazar yerleri (marketplaces).
Neden Risk Assessment (Risk Değerlendirmesi) Kritik?
Tek Kaynaklı Doğrulama
Ürünün tehlike tanımları, kullanıcı profilleri (çocuk, yaşlı vb.), makul öngörülebilir kullanım ve yanlış kullanım senaryoları tek dosyada toplanır.
Tasarım Kararlarının Temeli
Malzeme seçimi, kenar/cidar/ısı güvenliği, kimyasal temas, elektrik/elektronik güvenlik, batarya yönetimi, yazılım-güncelleme etkileri (varsa) bu dosya ile ispatlanır.
Etiket ve Talimatın Dayanağı
Uyarılar, piktogramlar, yaş sınırlaması, montaj/kullanım talimatı ve bertaraf bilgileri risk değerlendirmesi ile tutarlı olmak zorundadır.
Olay/Geri Çağırma Yönetimine Hazır Bulunuşluk
Olası uygunsuzlukta, risk sınıfı ve aksiyon planı (durdurma/geri çağırma/düzeltici faaliyet) önceden tariflidir.
GPSR Uyumunun 6 Temel Bacağı
1. Risk Assessment & Technical File
- Ürün tanımı, bileşen listesi, malzeme ve kimyasal temas analizi
- Elektrik/elektronik ürünlerde temel güvenlik prensipleri (ısı, yangın, şok, EMC)
- Mekanik/ergonomik riskler, küçük parça boğulma riski (çocuk ürünleri)
- Yazılım/bağlantılı ürünlerde (varsa) güncelleme etkileri ve siber-güvenlik temasları
- Uygulanabilir uyumlaştırılmış standart ve test raporlarına referans
2. Etiket, Uyarı ve Kullanım Talimatı
- Dil uyumu (AB pazarına göre), piktogram ve uyarıların anlaşılabilirliği
- Üretici/ithalatçı bilgisi, ürün modeli/parti/seri numarası
- Montaj/kullanım/bakım ve bertaraf talimatları (tüketici dostu yerleşim)
3. İzlenebilirlik (Traceability) ve Tedarik Zinciri
- Parça/parti/seri takibi; tedarikçiler için onaylı liste ve kritik bileşen kanıtları
- Ambalaj ve lojistik süreçlerinde geri izlenebilir işaretleme
4. Pazar Gözetimi ve Olay Yönetimi (Incident Response)
- Şikâyet/olay toplama kanalları (site, e-posta, QR kod)
- İç sınıflandırma matrisi: "minor – major – serious risk"
- Yetkili mercilere bildirim (Safety Gate/SBG) eşiği ve iç süreç akışı
5. Geri Çağırma (Recall) & İletişim
- Standart geri çağırma bildirimi şablonu (tüketiciye açık, sade dil)
- Kanal planı: web-banner, e-posta/SMS, marketplace duyuruları, sosyal medya
- İade, onarım, değiştirme, telafi mekanizmaları ve kayıt tutma
6. Çevrim İçi Satış (Marketplaces) & Ürün Sayfaları
- Ürün sayfasında güvenlik uyarılarının görünürlüğü (metin + görsel)
- Satıcı/ithalatçı bilgisinin erişilebilirliği, doğru kategorileme
- Dark pattern benzeri yanıltıcı pratiklerden kaçınma
Ürün Grubuna Göre Risk Örnekleri (Özet)
- Elektronik/akıllı cihazlar: Isınma, kısa devre, batarya şişmesi, yazılım güncelleme sonrası davranış değişikliği.
- Mutfak/ev gereçleri: Malzeme göçü, keskin kenar, kırılganlık.
- Çocuk ürünleri: Küçük parça, kimyasal temas, strangülasyon; yaş/ay sınıflaması.
- Spor/oyun/aksesuar: Düşme/çarpma, malzeme kırılması, kullanım talimatı eksikliği.
- Kozmetik-dışı tüketici ürünleri: Cilt teması, irritasyon riski; ikincil kimyasal maruziyet.
GPSR Risk Assessment — Örnek İçerik Listesi (Pratik Şablon)
- Ürün tanımı (model, varyant, amaçlanan kullanım)
- Hedef kullanıcı grupları ve maruziyet senaryoları
- Tehlike analizi (mekanik, kimyasal, elektrik, termal, yazılım/siber)
- Risk değerlendirme matrisi (olasılık x şiddet) ve kabul kriteri
- Uyumlaştırılmış standartlar / test raporları referansları
- Kalan riskler ve risk iletişimi (etiket, talimat, uyarı)
- İzleme planı (şikâyet, olay, CAPA) ve versiyonlanmış revizyon kaydı
Sık Yapılan Hatalar
- Teknik dosyada risk değerlendirmesinin eksik veya dağınık olması
- Ürün sayfasında uyarıların görünür olmaması; dil/terim hataları
- Üretici/ithalatçı bilgilerinin etiket ve sayfada tutarsız verilmesi
- Parti/seri izlenebilirliği zayıf olduğu için geri çağırmanın etkin yönetilememesi
- Olay toplama ve Safety Gate bildirim eşiği süreçlerinin tanımlı olmaması
10 Adımda Hızlı GPSR Hazırlık Planı
- Ürün envanteri ve risk sınıflandırması (yüksek/orta/düşük)
- Risk assessment şablonunu projelere kopyala; ürün özelinde doldur
- Etiket–talimat–ürün sayfası dilini risk dosyasıyla hizala
- Tedarik zinciri/seri–parti izini denetle; eksik alanları kapat
- Marketplace ürün sayfaları için güvenlik içeriklerinin görünürlüğünü kontrol et
- Şikâyet/olay toplama kanallarını standardize et (QR, form, e-posta)
- İç "serious risk" eşiğini ve bildirim adımlarını yazılılaştır
- Geri çağırma bildirimi (template) ve iletişim akışını hazırla
- Eğitim: müşteri hizmetleri, satış ve e-ticaret ekipleri için kısa modül
- Periyodik gözden geçirme: sürümleme ve CAPA kayıtları
Sonuç
GPSR uyumu, sağlam bir risk assessment dosyası, görünür uyarılar, izlenebilir tedarik zinciri ve pratik bir olay/geri çağırma planı ile başlar. Ürün ailen için hazır şablonlar ve hızlı boşluk analizi istiyorsan bize ulaş.
Pier Compliance — Product Safety & EU Compliance